محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
219
خلاصة الحكمة ( فارسى )
و امّا عضلهء ميل دهندهء سر به سوى هر دو جانب : دو زوجاند كه لازماند مفصل رأس را : يك زوج از آن هر دو ، موضع آن قُدّام است . و آن ، عضلى است كه رسيده است ميان سر و فقرات ثانيهء آن : فردى از آن به جانب يمين و فردى از آن به جانب يسار رفته . و زوج دوم ، موضع آن عقب است . و جامع است ميان فقرهء اولى و رأس [ و ] فردى از آن به جانب يمين ، و فردى از آن به جانب يسار رفته . پس هر يك از آن چهار كه چون متشنّج گردد ، ميل مىنمايد سر به سوى جهتِ آن ، با توريب . و هر دو از آنها كه به يك جهت متشنّج گردد ، ميل مىنمايد سر به سوى آن هر دو ، بدون توريب . و چون متحرّك گردند [ آن ] دو كه به جانب قدامّاند ، اعانت مىنمايند بر نگون نمودن سر . و دو كه به جانب خلف است ، چون حركت نمايند ، ميگردانند سر را به جانب پشت . و اين هر چهار كه حركت نمايند با هم بالا مىدارند سر را مستوى . و اين هر چهار عضله ، كوچكاند ؛ و ليكن تدارك كوچكى آن مىنمايد جودت موضع آنها به بودن آنها تحت عضله [ اى ] ديگر . و چون مىباشد مفصل رأس محتاج به سوى دو امر متضادّ يكديگر - يكى ، وثاقت و استوارى مفصل و نگاه داشتن آن و مطاوعت مر حركات را ، و دوم ، كثرتِ عددِ حركات و اين ، متعلّق به اسلاس و نرمى مفاصل است و ارخاء - و لهذا گردانيده شد ارخاء مفصل را به وثاقتى كه حاصل مىگردد آن را به كثرت التفاف « 1 » عضلى كه محيط به آن است ؛ تا آن كه حاصل گردد غرض . « فتبارك اللّه احسن الخالقين » . « 2 » امّا تشريح عضل حنجره : [ حَنجَره ] ، به فتح حاء مهمله و سكون نون و فتح جيم و راء مهمله و ها ، كه به فارسى
--> ( 1 ) . الف : التفات . ( 2 ) . سورهء مؤمنون ، آيهء 14 .